300.000
Klanten
Veilig
verzonden
LIVE

Kopermunten – munten van het „rode goud”

Koper in de portemonnee.

De meesten van ons hebben elke dag koper in handen. De munten van 1, 2 en 5 cent hebben een huid van koper, daaronder zit staal. De Deutsche Bundesbank noemt ze sterk magnetisch.

De munten van 10, 20 en 50 cent zijn van “Nordic gold”. Dat is geen goud: de legering bestaat voor 89 procent uit koper, aangevuld met aluminium, zink en tin. Ze is niet magnetisch.

Een magneet tilt de 1‑centmunt op, de 10‑centmunt blijft liggen.

Koper in alle acht euromunten

  • 1, 2 en 5 centVerkoperd staal
  • 10, 20 en 50 centNordic gold: 89 % koper, geen goud
  • 1 en 2 euroKopernikkel en nikkelmessing

Het principe is ouder dan de euro. De 1 pfennig van de D‑mark had een stalen kern met aan beide kanten een koperlaag, was 16,50 millimeter groot en 2,00 gram zwaar, en werd in 1948 ingevoerd. De 1‑centmunt is met 16,25 millimeter bijna even groot.

Pfennig en cent, bijna even groot
  1. 1 pfennig16,50 mm
  2. 1 cent16,25 mm
  3. Pfennig 202640 mm

Alle drie op dezelfde schaal. De diameters komen van de Deutsche Bundesbank, de ECB en onze artikelgegevens.

Koperen munt Pfennig 2026: het grote cijfer 1 tussen twee aren, ernaast 20 en 26, eronder PFENNIG1 oz koper Pfennig 2026Koper Pfennig 2026Liberia, 1 dollar1 oz, 40 mmKoper 999/1.000

Het beeld van de oude pfennig, het cijfer 1 tussen twee aren, bestaat nu in koper voor verzamelaars. De munt is uitgegeven door Liberia, met een nominale waarde van 1 dollar.

Eén tiende koper.

Zuiver goud en zuiver zilver zijn te zacht voor munten die door veel handen gaan. Daarom voegde men er koper aan toe. Voor de gouden munten van het Duitse Keizerrijk stond de verhouding in de wet.

“De mengverhouding van de gouden rijksmunten wordt vastgesteld op 900 duizendste delen goud en 100 duizendste delen koper.”

Gesetz, betreffend die Ausprägung von Reichsgoldmünzen, van 4 december 1871, § 4, Reichsgesetzblatt 1871, blz. 404

Twee jaar later kregen de zilveren munten dezelfde formule. Het Münzgesetz, de muntwet van 9 juli 1873, legt in artikel 3 vast: “900 delen zilver en 100 delen koper” (Reichsgesetzblatt 1873, blz. 234).

Sterlingzilver heeft een gehalte van 925/1.000. De rest is meestal koper, want dat maakt het zachte zilver steviger, schrijft The Royal Mint.

Waarom een Vreneli geel is

De Zwitserse gouden munten, ook het Vreneli, bestaan voor 90 procent uit goud en voor 10 procent uit koper. Over deze legering schrijft Swissmint: “De kleur van dit materiaal is tamelijk rood.”

Geel werden de munten doordat men de muntplaatjes vóór het slaan beitste. Daarbij wordt koper uit het oppervlak opgelost. De legering zelf maakt de munt hard en bestand tegen slijtage.

In duizendsten geteld

Goudmark, 1871Goudmark

  • 900 delen goud900 goud
  • 100 delen koper100 koper

SterlingzilverSterling

  • 925 delen zilver925 zilver
  • 75 delen koper75 koper

Elk raster heeft 1.000 vakjes, elk vakje is een duizendste. Bij sterlingzilver is de rest meestal koper.

Het Vrijheidsbeeld: koper, zo dun als een euro.

Het Vrijheidsbeeld in New York is van koper. De huid is maar 3/32 inch dik, ongeveer 2,4 millimeter, schrijft de National Park Service.

Het koper werd in Parijs gevormd, in de werkplaats Gaget, Gauthier & Co. Daar werden de platen over houten mallen gedreven en werd het beeld van 1881 tot 1884 in elkaar gezet.

De huid draagt zichzelf niet. Platte metalen banden verbinden haar met het geraamte van Gustave Eiffel. Ze houden het beeld bij elkaar en veren daarbij mee als springveren.

In 350 delen uit elkaar gehaald, kwam het beeld op 17 juni 1885 met het schip “Isère” in New York aan. Het werd op 28 oktober 1886 ingewijd.

Oude foto in sepia: het hoofd van het Vrijheidsbeeld met stralenkroon, in de openlucht opgesteld, daarachter bomen en een gebouw
Het hoofd van het Vrijheidsbeeld op de wereldtentoonstelling in Parijs, 1878. Foto: Albert Fernique. Publiek domein, via Wikimedia Commons.
De koperhuid naast een 1‑euromunt
  1. Koperhuid2,4 mm
  2. 1 euro, van opzij2,33 mm

Beide op dezelfde schaal, vergroot. De dikte van de huid komt van de National Park Service, die van de munt van de ECB.

Ook in het Amerikaanse kleingeld zit veel koper. De 5‑centmunt heet daar “nickel”, maar bestaat voor drie kwart uit koper.

“The 5‑cent coin is an alloy of 75 percent copper and 25 percent nickel.”

United States Code, editie 2024, titel 31, § 5112 (b)

Voor verzamelaars is er de Libertas Americana 2026 in koper, uitgegeven door Liberia met een nominale waarde van 1 dollar.

Geld naar gewicht.

In Zweden was koper in de 17e en 18e eeuw zelf geld. De munten waren evenveel waard als hun metaal. Omdat koper minder waard was dan zilver, moest een koperen munt van 10 daler groot en zwaar zijn.

De plaat van 10 daler uit Avesta van 1644 weegt 19,7 kilogram. Het Koninklijk Muntkabinet in Stockholm noemt haar de grootste munt ter wereld.

De platen werden op sleeën vervoerd. De eerste bankbiljetten van Europa gaf de Stockholms Banco in 1661 uit. Ze werden snel populair, omdat ze handiger waren dan de zware koperen munten, schrijft de Zweedse Riksbank.

Een plaat van ½ daler, weer naast een 1‑euromunt
  1. ½ daler, 1759ca. 10 × 12 cm
  2. 1 euro23,25 mm

Beide op dezelfde schaal, van bovenaf gezien. De maten van de plaat komen van het Rijksmuseum in Amsterdam, die van de munt van de ECB. Plaat van ½ daler uit 1759 met vijf stempels. Rijksmuseum Amsterdam, publiek domein (CC0).

19,7 kilogram in baren van 5 kilogram

Omgerekend: 19,7 kilogram is bijna vier baren van elk 5 kilogram.

Het koper kwam uit Falun

In de 17e eeuw kwam soms ongeveer twee derde van het koper ter wereld uit Zweden, vooral uit de mijn van Falun.

Op midzomer 1687 stortte de mijn in. Wat overbleef was de “Stora Stöten”, een krater van 95 meter diep. Geen enkele mijnwerker kwam om het leven, want iedereen had vrij om midzomer te vieren.

Staalgravure: een diepe rotskloof, daarboven houten bruggen, aan touwen hangt een emmer
De mijn van Falun, staalgravure uit Meyer’s Universum, 1841. Publiek domein, via Wikimedia Commons.

Koperschalie uit het Mansfelder Land.

In het Mansfelder Land in Saksen‑Anhalt zit het koper in een dunne, donkere gesteentelaag, de koperschalie. Die is maar 20 tot 40 centimeter dik en ontstond ongeveer 255 miljoen jaar geleden als afzetting van een zee.

Volgens de overlevering vonden de mijnwerkers Nappian en Neucke deze laag in het jaar 1199 bij Hettstedt. Zo staat het in de Mansfeldische Chronik van Cyriacus Spangenberg uit 1572.

Bijna 800 jaar werd hier en bij Sangerhausen koper gewonnen. In de Mansfelder Mulde eindigde de mijnbouw in 1969, bij Sangerhausen in 1990.

Twee meter gesteente in doorsnede
  • Dekgesteente
  • Koperschalie, 20 tot 40 cm
  • Puin van een oud gebergte

Schema van een uitsnede van twee meter hoog. De dikte van de laag is op schaal, volgens het Landesamt für Geologie und Bergwesen Sachsen‑Anhalt, de geologische dienst van de deelstaat.

Naar koperbaren
Bronnen: Deutsche Bundesbank (euromunten, DM‑circulatiemunten), Europese Centrale Bank (euromunten), Verordening (EU) nr. 729/2014, bijlage I, Gesetz, betreffend die Ausprägung von Reichsgoldmünzen, van 4 december 1871 (Reichsgesetzblatt 1871, blz. 404), Münzgesetz van 9 juli 1873 (Reichsgesetzblatt 1873, blz. 233 en 234; de citaten uit beide wetten zijn een vertaling van de Duitse tekst), The Royal Mint, Swissmint (het citaat is een vertaling van de Duitse tekst), National Park Service (Statue of Liberty National Monument), United States Code, editie 2024, titel 31, § 5112 (geciteerd in het origineel), Kungliga myntkabinettet en Ekonomiska museet (Stockholm), Sveriges Riksbank, Falu Gruva, Riksantikvarieämbetet, Landesamt für Geologie und Bergwesen Sachsen‑Anhalt, Rijksmuseum Amsterdam. Afbeeldingen: plaat van ½ daler, 1759 (Rijksmuseum Amsterdam, CC0), hoofd van het Vrijheidsbeeld in Parijs, 1878, foto van Albert Fernique, en “Fahlun‑Minen”, staalgravure uit Meyer’s Universum, 1841, beide publiek domein, via Wikimedia Commons.
Ontvang gratis tips om uw vermogen te beschermen en hoor als eerste van nieuwe producten

Wilt u regelmatig op de hoogte worden gehouden van nieuwe producten, interessant financieel nieuws en exclusieve aanbiedingen? Meld u dan hier aan voor de gratis nieuwsbrief van Kettner Edelmetalle.

Door uw e-mailadres in te voeren en op de knop “Verzenden” te klikken, geeft u de volgende toestemming: “Ik ga ermee akkoord per e-mail te worden geïnformeerd over nieuwe producten, interessant financieel nieuws en exclusieve aanbiedingen en geef daarom toestemming voor de verwerking van mijn e-mailadres voor het toesturen van de nieuwsbrief. Deze toestemming kan ik te allen tijde en zonder opgave van redenen met werking voor de toekomst intrekken. De rechtmatigheid van de verwerking die vóór de intrekking heeft plaatsgevonden, blijft bij intrekking onaangetast.”