310.000
Klanten
Veilig
verzonden
LIVE

Kopermunten – munten van het „rode goud”

Producten

Koper in de portemonnee.

De meesten van ons hebben elke dag koper in handen. De munten van 1, 2 en 5 cent hebben een huid van koper, daaronder zit staal. De Deutsche Bundesbank noemt ze sterk magnetisch.

De munten van 10, 20 en 50 cent zijn van “Nordic gold”. Dat is geen goud: de legering bestaat voor 89 procent uit koper, aangevuld met aluminium, zink en tin. Ze is niet magnetisch.

Een magneet tilt de 1‑centmunt op, de 10‑centmunt blijft liggen.

Koper in alle acht euromunten

  • 1, 2 en 5 centVerkoperd staal
  • 10, 20 en 50 centNordic gold: 89 % koper, geen goud
  • 1 en 2 euroKopernikkel en nikkelmessing

Het principe is ouder dan de euro. De 1 pfennig van de D‑mark had een stalen kern met aan beide kanten een koperlaag, was 16,50 millimeter groot en 2,00 gram zwaar, en werd in 1948 ingevoerd. De 1‑centmunt is met 16,25 millimeter bijna even groot.

Pfennig en cent, bijna even groot
  1. 1 pfennig16,50 mm
  2. 1 cent16,25 mm
  3. Pfennig 202640 mm

Alle drie op dezelfde schaal. De diameters komen van de Deutsche Bundesbank, de ECB en onze artikelgegevens.

Koperen munt Pfennig 2026: het grote cijfer 1 tussen twee aren, ernaast 20 en 26, eronder PFENNIG1 oz koper Pfennig 2026Koper Pfennig 2026Liberia, 1 dollar1 oz, 40 mmKoper 999/1.000

Het beeld van de oude pfennig, het cijfer 1 tussen twee aren, bestaat nu in koper voor verzamelaars. De munt is uitgegeven door Liberia, met een nominale waarde van 1 dollar.

Eén tiende koper.

Zuiver goud en zuiver zilver zijn te zacht voor munten die door veel handen gaan. Daarom voegde men er koper aan toe. Voor de gouden munten van het Duitse Keizerrijk stond de verhouding in de wet.

“De mengverhouding van de gouden rijksmunten wordt vastgesteld op 900 duizendste delen goud en 100 duizendste delen koper.”

Gesetz, betreffend die Ausprägung von Reichsgoldmünzen, van 4 december 1871, § 4, Reichsgesetzblatt 1871, blz. 404

Twee jaar later kregen de zilveren munten dezelfde formule. Het Münzgesetz, de muntwet van 9 juli 1873, legt in artikel 3 vast: “900 delen zilver en 100 delen koper” (Reichsgesetzblatt 1873, blz. 234).

Sterlingzilver heeft een gehalte van 925/1.000. De rest is meestal koper, want dat maakt het zachte zilver steviger, schrijft The Royal Mint.

Waarom een Vreneli geel is

De Zwitserse gouden munten, ook het Vreneli, bestaan voor 90 procent uit goud en voor 10 procent uit koper. Over deze legering schrijft Swissmint: “De kleur van dit materiaal is tamelijk rood.”

Geel werden de munten doordat men de muntplaatjes vóór het slaan beitste. Daarbij wordt koper uit het oppervlak opgelost. De legering zelf maakt de munt hard en bestand tegen slijtage.

In duizendsten geteld

Goudmark, 1871Goudmark

  • 900 delen goud900 goud
  • 100 delen koper100 koper

SterlingzilverSterling

  • 925 delen zilver925 zilver
  • 75 delen koper75 koper

Elk raster heeft 1.000 vakjes, elk vakje is een duizendste. Bij sterlingzilver is de rest meestal koper.

Het Vrijheidsbeeld: koper, zo dun als een euro.

Het Vrijheidsbeeld in New York is van koper. De huid is maar 3/32 inch dik, ongeveer 2,4 millimeter, schrijft de National Park Service.

Het koper werd in Parijs gevormd, in de werkplaats Gaget, Gauthier & Co. Daar werden de platen over houten mallen gedreven en werd het beeld van 1881 tot 1884 in elkaar gezet.

De huid draagt zichzelf niet. Platte metalen banden verbinden haar met het geraamte van Gustave Eiffel. Ze houden het beeld bij elkaar en veren daarbij mee als springveren.

In 350 delen uit elkaar gehaald, kwam het beeld op 17 juni 1885 met het schip “Isère” in New York aan. Het werd op 28 oktober 1886 ingewijd.

Oude foto in sepia: het hoofd van het Vrijheidsbeeld met stralenkroon, in de openlucht opgesteld, daarachter bomen en een gebouw
Het hoofd van het Vrijheidsbeeld op de wereldtentoonstelling in Parijs, 1878. Foto: Albert Fernique. Publiek domein, via Wikimedia Commons.
De koperhuid naast een 1‑euromunt
  1. Koperhuid2,4 mm
  2. 1 euro, van opzij2,33 mm

Beide op dezelfde schaal, vergroot. De dikte van de huid komt van de National Park Service, die van de munt van de ECB.

Ook in het Amerikaanse kleingeld zit veel koper. De 5‑centmunt heet daar “nickel”, maar bestaat voor drie kwart uit koper.

“The 5‑cent coin is an alloy of 75 percent copper and 25 percent nickel.”

United States Code, editie 2024, titel 31, § 5112 (b)

Voor verzamelaars is er de Libertas Americana 2026 in koper, uitgegeven door Liberia met een nominale waarde van 1 dollar.

Geld naar gewicht.

In Zweden was koper in de 17e en 18e eeuw zelf geld. De munten waren evenveel waard als hun metaal. Omdat koper minder waard was dan zilver, moest een koperen munt van 10 daler groot en zwaar zijn.

De plaat van 10 daler uit Avesta van 1644 weegt 19,7 kilogram. Het Koninklijk Muntkabinet in Stockholm noemt haar de grootste munt ter wereld.

De platen werden op sleeën vervoerd. De eerste bankbiljetten van Europa gaf de Stockholms Banco in 1661 uit. Ze werden snel populair, omdat ze handiger waren dan de zware koperen munten, schrijft de Zweedse Riksbank.

Een plaat van ½ daler, weer naast een 1‑euromunt
  1. ½ daler, 1759ca. 10 × 12 cm
  2. 1 euro23,25 mm

Beide op dezelfde schaal, van bovenaf gezien. De maten van de plaat komen van het Rijksmuseum in Amsterdam, die van de munt van de ECB. Plaat van ½ daler uit 1759 met vijf stempels. Rijksmuseum Amsterdam, publiek domein (CC0).

19,7 kilogram in baren van 5 kilogram

Omgerekend: 19,7 kilogram is bijna vier baren van elk 5 kilogram.

Het koper kwam uit Falun

In de 17e eeuw kwam soms ongeveer twee derde van het koper ter wereld uit Zweden, vooral uit de mijn van Falun.

Op midzomer 1687 stortte de mijn in. Wat overbleef was de “Stora Stöten”, een krater van 95 meter diep. Geen enkele mijnwerker kwam om het leven, want iedereen had vrij om midzomer te vieren.

Staalgravure: een diepe rotskloof, daarboven houten bruggen, aan touwen hangt een emmer
De mijn van Falun, staalgravure uit Meyer’s Universum, 1841. Publiek domein, via Wikimedia Commons.

Koperschalie uit het Mansfelder Land.

In het Mansfelder Land in Saksen‑Anhalt zit het koper in een dunne, donkere gesteentelaag, de koperschalie. Die is maar 20 tot 40 centimeter dik en ontstond ongeveer 255 miljoen jaar geleden als afzetting van een zee.

Volgens de overlevering vonden de mijnwerkers Nappian en Neucke deze laag in het jaar 1199 bij Hettstedt. Zo staat het in de Mansfeldische Chronik van Cyriacus Spangenberg uit 1572.

Bijna 800 jaar werd hier en bij Sangerhausen koper gewonnen. In de Mansfelder Mulde eindigde de mijnbouw in 1969, bij Sangerhausen in 1990.

Twee meter gesteente in doorsnede
  • Dekgesteente
  • Koperschalie, 20 tot 40 cm
  • Puin van een oud gebergte

Schema van een uitsnede van twee meter hoog. De dikte van de laag is op schaal, volgens het Landesamt für Geologie und Bergwesen Sachsen‑Anhalt, de geologische dienst van de deelstaat.

Naar koperbaren
Bronnen: Deutsche Bundesbank (euromunten, DM‑circulatiemunten), Europese Centrale Bank (euromunten), Verordening (EU) nr. 729/2014, bijlage I, Gesetz, betreffend die Ausprägung von Reichsgoldmünzen, van 4 december 1871 (Reichsgesetzblatt 1871, blz. 404), Münzgesetz van 9 juli 1873 (Reichsgesetzblatt 1873, blz. 233 en 234; de citaten uit beide wetten zijn een vertaling van de Duitse tekst), The Royal Mint, Swissmint (het citaat is een vertaling van de Duitse tekst), National Park Service (Statue of Liberty National Monument), United States Code, editie 2024, titel 31, § 5112 (geciteerd in het origineel), Kungliga myntkabinettet en Ekonomiska museet (Stockholm), Sveriges Riksbank, Falu Gruva, Riksantikvarieämbetet, Landesamt für Geologie und Bergwesen Sachsen‑Anhalt, Rijksmuseum Amsterdam. Afbeeldingen: plaat van ½ daler, 1759 (Rijksmuseum Amsterdam, CC0), hoofd van het Vrijheidsbeeld in Parijs, 1878, foto van Albert Fernique, en “Fahlun‑Minen”, staalgravure uit Meyer’s Universum, 1841, beide publiek domein, via Wikimedia Commons.

Koper draagt zijn bijnaam rood goud met recht: nauwelijks een ander metaal combineert een warme glans, diepe cultuurhistorische wortels en een zo centrale rol in de moderne industrie. Als beleggingsvorm beweegt het halfedelmetaal zich buiten het grote podium van goud en zilver, en precies daarin schuilt de charme. Koperen munten en koperen medailles zijn wellicht de meest toegankelijke instap in de wereld van fysieke edelmetalen: betaalbaar, rijk aan motieven en met een eigen karakter dat zowel verzamelaars als nieuwkomers aanspreekt. In het volgende overzicht worden herkomst, denominaties, muntslag, echtheid, belasting, opslag en de meest gestelde vragen rond dit onderwerp toegelicht.

Koperen munten kopen: het rode goud als instap in de wereld van edelmetalen

De wens om koperen munten te kopen komt zelden voort uit de pure materiaalwaarde. In vergelijking met gouden munten of zilveren munten kost koper maar een fractie per troy ounce. Wie echter een losse munt in de hand neemt, voelt al snel waarom dit metaal zoveel mensen fascineert: het roodachtig glanzende oppervlak, de fijne reliëfs en de enorme verscheidenheid aan motieven maken elke muntslag tot een klein kunstwerk. Koper is daarmee veel meer dan alleen kleingeld, het is een verzamelobject met een ziel.

Als zelfstandige beleggingscategorie staat koper traditioneel in de schaduw van de klassieke edelmetalen. Maar de koperprijs wordt in belangrijke mate bepaald door de industriële vraag, van elektromobiliteit via duurzame energie tot digitalisering. Deze structurele vraag maakt het metaal op lange termijn interessant, zonder dat een waardeontwikkeling op korte termijn kan worden toegezegd. Voor beginners en kleine beleggers zijn koperen munten een laagdrempelige manier om gevoel te krijgen voor fysieke edelmetalen, voordat de stap naar beleggingsmunten van goud of zilver volgt. Als aanvulling passen ook koperbaren in het plaatje, wanneer het om grotere hoeveelheden materiaal gaat.

Het belangrijkste in een notendop

  • Elementsymbool Cu: koper wordt dankzij zijn geleidbaarheid vaker industrieel verwerkt dan goud of zilver.
  • Tot de belangrijkste winningslanden behoren Chili, Peru en China.
  • Er bestaan echte koperen munten met een nominale waarde, evenals koperen medailles zonder betaalmiddelfunctie.
  • Medailles worden meestal uitgegeven in de AVDP-ounce (avoirdupois, ca. 28,35 g).
  • De gangbare handelsmaat is de 1-oz-munt, daarnaast bestaan er varianten van 2 oz, 5 oz en sets.

Geschiedenis en betekenis van koper

Koper behoort tot de oudste metalen die de mens ooit heeft gebruikt. Al enkele millennia geleden gaf een hele periode, de Koperen Steentijd, het metaal zijn naam, voordat de Bronstijd volgde met de legering van koper en tin. Als muntmetaal begeleidt koper de mensheid al even lang: van de Romeinse as-munten via Pruisische muntslagen met heersersportretten tot de kleine pfennigs uit de tijd van de D-mark was koper eeuwenlang het metaal van het alledaagse kleingeld.

Deze historische diepgang klinkt door in moderne munten. Veel huidige motieven grijpen bewust terug naar klassieke voorbeelden en laten de fascinatie van oude muntbeelden in een nieuw metaal herleven. Wie zich voor de cultuurhistorische kant interesseert, vindt in de koperen gedenkmunten een bijzonder verhalende categorie, terwijl de indianenmotieven de Amerikaanse muntslagtraditie doen herleven.

Koperen munten en koperen medailles: het subtiele verschil

Een centraal punt bij de aankoop is het onderscheid tussen echte munten en medailles. Een munt met nominale waarde geldt als officieel betaalmiddel van een staat, wordt uitgegeven door een staatsmunt en in troy ounce geslagen. Dergelijke koperen munten zijn relatief zeldzaam, een bekend voorbeeld is de Andorra Eagle, die als 1-cent-nominaal met een officieel karakter wordt uitgegeven.

Het overgrote deel van de koperen muntslagen zijn medailles. Ze hebben geen nominale waarde, gelden niet als betaalmiddel en worden meestal uitgegeven in de AVDP-ounce. Ze worden uitgegeven door een groeiend aantal particuliere munten, wat de enorme creatieve verscheidenheid aan motieven verklaart.

Waaraan u munt en medaille herkent

  • Munt: nominale waarde, land van uitgifte of valuta, staatsmunt, troy ounce.
  • Medaille: geen nominale waarde, particuliere muntslag, vaak AVDP-ounce, wisselende jaarmotieven.

Voor de praktijk betekent dit: wie bewust een klassieke beleggingsmunt zoekt, moet letten op een opgedrukte nominale waarde. Wie daarentegen plezier heeft in motieven en verzamelthema's, zit bij de medailles helemaal goed. Verwante series zijn ook te ontdekken bij de zilveren Panda's of als koperen variant in de categorie China Panda.

Denominaties en formaten

Koperen muntslagen zijn bewust ruim gedimensioneerd, omdat de lage materiaalwaarde kleine formaten onrendabel zou maken. De meest gangbare afmetingen in een overzicht:

Formaat Gewicht (ca.) Typisch gebruik
1 oz ca. 28,35 g Standaardformaat, grootste motiefkeuze
2 oz ca. 56,7 g grotere reliëfs, meer detaildiepte
5 oz ca. 141,7 g verzamelhighlights, proof
Sets variabel themaseries, cadeau-uitgaven

Het 1-ounce-formaat is de onbetwiste klassieker en dekt de grootste motiefverscheidenheid. Grotere 5-ounce-munten verschijnen vaak in de kwaliteit proof en in beperkte oplage, waardoor ze meer als verzamelobject dan als puur materiaalbeleggingsproduct worden gezien. Wie series wil completeren, vindt in de overige series een breed spectrum aan ongewone thema's, van oertijddieren via motieven met een popcultuur-karakter tot seizoensgebonden uitgaven.

Motieven en verzamelthema's

De werkelijke kracht van koperen muntslag ligt in de vormgevingsvrijheid. Omdat particuliere munten niet gebonden zijn aan staatlijke motiefvoorschriften, reikt het spectrum van historische klassiekers tot uitgesproken moderne thema's. Populaire verwijzingen naar bekende muntbeelden zijn bijvoorbeeld:

  • Maple Leaf: het Canadese esdoornblad als koperen variant
  • China Panda: jaarlijks wisselend pandamotief
  • Walking Liberty en andere Liberty-klassiekers uit de Amerikaanse muntslagtraditie
  • Buffalo: de Amerikaanse bizon

Daarnaast bestaat er een bonte wereld van zelfstandige motieven, die uiteenloopt van oertijddieren via sterrenbeelden en fantasythema's tot actuele gebeurtenissen. Vooral sterrenbeeldseries zijn populair als kleine, persoonlijke verzameling of als cadeau met een link naar de geboortemaand. Deze veelzijdigheid maakt koperen munten tot een betaalbare instap voor verzamelaars. Klassieke dierenseries kunt u bijvoorbeeld verder volgen via de categorie Buffalo of in de lijn van het Canadese Maple Leaf. Wie het motief over verschillende metalen heen wil verzamelen, vindt het esdoornblad ook bij de gouden uitgaven van de Maple Leaf.

Muntslag en echtheidskenmerken

Koperen munten met een nominale waarde vertonen de klassieke slagkenmerken van een omloopmunt. Bij medailles vervallen nominale waarde en valutavermelding, terwijl gewicht en zuiverheid vaak direct op de munt worden geslagen. Typische kenmerken van een geslagen munt zijn:

  • Nominale waarde en valuta (alleen bij echte munten)
  • Gewichtsaanduiding en zuiverheid
  • Slagjaar en motief van de betreffende serie
  • Logo of signatuur van de munt

Omdat de materiaalwaarde van koper laag is, zijn vervalsingen in de strikte zin van het woord nauwelijks een probleem, anders dan bij hoogwaardig beleggingsgoud. Des te belangrijker is de kwaliteit van de muntslag zelf: een zuiver, scherp reliëf, een gelijkmatig oppervlak en een doeltreffende beschermlaag tegen natuurlijke aanslag zijn de bepalende kwaliteitskenmerken. Kettner Edelmetalle controleert binnenkomende waar in het kader van een ISO-conforme echtheidscontrole, zodat elke munt in gecontroleerde kwaliteit het logistiek centrum verlaat.

Fiscale behandeling van koperen munten

De fiscale indeling volgt het onderscheid tussen munt en medaille. Anders dan bij beleggingsgoud, dat in Duitsland is vrijgesteld van btw, zijn koperen producten in principe onderworpen aan btw.

Fiscale opmerking

Koperen munten met een nominale waarde kunnen onder de margeregeling vallen. Koperen medailles en kopergranulaat worden daarentegen gewoonlijk bij aan- en verkoop belast met het reguliere btw-tarief van 19 %. Voor een bindende fiscale beoordeling in een individueel geval wordt overleg met een belastingadviseur aanbevolen.

Deze regeling is een van de redenen waarom koper eerder wordt gezien als verzamel- en instapobject en minder als fiscaal geoptimaliseerde grote belegging. Wie het fiscale voordeel van fysieke edelmetalen volledig wil benutten, combineert de koperverzameling zinvol met btw-vrije voorraden uit het segment goudbaren.

Opslag en onderhoud

Koper is een reactief metaal en loopt in de loop van de tijd op natuurlijke wijze aan in de lucht: het oppervlak verliest glans en kan donker verkleuren. Voor het behoud van de waarde, vooral bij munten in proof-kwaliteit, is de juiste opslag daarom van groot belang. De volgende basisregels hebben zich bewezen:

  • Losse munten opbergen in passende muntcapsules, om krassen en invloeden van buitenaf te voorkomen.
  • Meerdere munten nooit los bij elkaar laten liggen: anders beschadigen ze elkaar.
  • Bij het bekijken katoenen handschoenen dragen, zodat geen vingerafdrukken of huidvet op het oppervlak terechtkomen.
  • Grotere verzamelingen over meerdere locaties verdelen, om het verliesrisico te spreiden.

Voor de ordelijke presentatie van complete series zijn muntcassettes en verzamelaccessoires geschikt, terwijl kokersafes een onopvallende bewaring mogelijk maken. Passende accessoires van capsule tot handschoen vindt u gebundeld in de categorie accessoires.

Voordelen en grenzen van koperen munten

Koper heeft als verzamel- en instapmetaal een vaste plaats naast de klassieke edelmetalen, maar brengt ook duidelijke grenzen met zich mee. Een eerlijke tegenoverstelling helpt bij de beoordeling.

Wat voor koperen munten pleit

  • Zeer lage instapkosten: ideaal voor beginners en kleine beleggers.
  • Enorme motiefverscheidenheid met potentieel voor verzamelwaarde.
  • Fysiek eigendom in plaats van een waardepapier: het metaal ligt tastbaar voor u.
  • Structurele industriële vraag ondersteunt het metaal op lange termijn.

Wat te overwegen is

  • Voor grote investeringen door de lage waardedichtheid slechts beperkt geschikt.
  • Medailles zijn onderworpen aan het volledige btw-tarief van 19 %.
  • Slechts weinig munten dragen een echte nominale waarde.
  • Koper loopt zonder bescherming aan en vereist zorgvuldige opslag.

Een stuk koper verkoopt zichzelf niet via zijn materiaalwaarde, maar via zijn geschiedenis en zijn motief: daarin schuilt de bijzondere charme van deze verzamelcategorie.

Koper in het dagelijks leven: de omloopmunt

Koper komt bijna dagelijks voor, zonder dat het opvalt: de 1-, 2- en 5-centmunten van de euro glanzen koperrood. In werkelijkheid bestaat echter alleen de buitenlaag uit koper, terwijl de kern van staal is gemaakt. Deze koperbekleding beschermt de kern tegen corrosie en zorgt er tevens voor dat de zuivere materiaalwaarde de nominale waarde niet overstijgt. De blik op de munt in de broekzak laat zo in het klein zien wat verzamelaars waarderen aan koperen munten: de karakteristieke, warme kleur. Wie dieper in de materiaalkunde wil duiken, vindt de basis in de categorie Koper.

Veelgestelde vragen over koperen munten

Is de aankoop van koperen munten als belegging interessant? +

Koperen munten zijn vooral geschikt als voordelige instap in fysieke edelmetalen en als verzamelobject. De materiaalwaarde is laag, maar daar staat tegenover dat veel munten een mogelijke verzamelwaarde bieden. Als aanvulling op goud- en zilvervoorraden zijn ze interessant, maar ze vervangen geen klassiek beleggingsgoud. Een concrete waardeontwikkeling kan niet worden toegezegd.

Wat is het verschil tussen een koperen munt en een koperen medaille? +

Een munt heeft een nominale waarde, geldt als officieel betaalmiddel en wordt door een staatsmunt in troy ounce uitgegeven. Een medaille heeft geen nominale waarde, is geen betaalmiddel en wordt meestal door particuliere munten in de AVDP-ounce vervaardigd. Het grootste deel van de aangeboden koperen munten zijn medailles.

Wat betekent AVDP-ounce bij koperen medailles? +

AVDP staat voor avoirdupois, een Angelsaksisch gewichtssysteem. Een AVDP-ounce komt neer op ongeveer 28,35 gram en wordt bij medailles zonder nominale waarde gebruikt, terwijl echte beleggingsmunten worden geslagen in de iets zwaardere troy ounce (ongeveer 31,1 gram).

Hoe worden koperen munten fiscaal behandeld? +

Koperen munten met een nominale waarde kunnen onder de margeregeling vallen. Koperen medailles en kopergranulaat worden doorgaans bij aan- en verkoop belast met het reguliere btw-tarief van 19 %. Beleggingsgoud is daarentegen vrijgesteld van btw. Voor een individueel geval moet een belastingadviseur worden geraadpleegd.

Waarom loopt koper aan en hoe kan dit worden voorkomen? +

Koper reageert met zuurstof en luchtvochtigheid en vormt na verloop van tijd een donkere patina. Een doeltreffende beschermlaag af fabriek en opslag in muntcapsules vertragen dit proces aanzienlijk. Bij het aanraken moeten katoenen handschoenen worden gedragen, omdat huidvet het aanlopen versnelt.

Speelt het slagjaar bij koperen munten een rol? +

Bij de meeste koperen munten is het slagjaar van ondergeschikt belang voor de waarde. Belangrijker zijn het motief, de oplagehoogte en de bewaringsgraad. Beperkte uitgaven in een kleine oplage en in proof-kwaliteit hebben doorgaans het grootste verzamelpotentieel.

Ontvang gratis tips om uw vermogen te beschermen en hoor als eerste van nieuwe producten

Wilt u regelmatig op de hoogte worden gehouden van nieuwe producten, interessant financieel nieuws en exclusieve aanbiedingen? Meld u dan hier aan voor de gratis nieuwsbrief van Kettner Edelmetalle.

Door uw e-mailadres in te voeren en op de knop “Verzenden” te klikken, geeft u de volgende toestemming: “Ik ga ermee akkoord per e-mail te worden geïnformeerd over nieuwe producten, interessant financieel nieuws en exclusieve aanbiedingen en geef daarom toestemming voor de verwerking van mijn e-mailadres voor het toesturen van de nieuwsbrief. Deze toestemming kan ik te allen tijde en zonder opgave van redenen met werking voor de toekomst intrekken. De rechtmatigheid van de verwerking die vóór de intrekking heeft plaatsgevonden, blijft bij intrekking onaangetast.”