300.000
Klanten
Veilig
verzonden
LIVE

Persoonlijkheden

Wat er van hun werk bewaard is

Van zes mensen is bewaard gebleven wat gedrukt, in een octrooiaanvraag ingediend, gefotografeerd of in een lezing voorgedragen werd. Elk van de vijf hoofdstukken toont een van deze documenten en vertelt aan het eind over de munt die erbij hoort.

William Shakespeare, 1623

Een boek bewaart 18 stukken

Titelpagina van het First Folio: bovenaan de titel “Mr. William Shakespeares Comedies, Histories, & Tragedies”, in het midden een gravure met het portret van Shakespeare en een witte kraag, aan de voet “London” en daaronder “Printed by Isaac Iaggard, and Ed. Blount. 1623”.
Titelpagina van het First Folio met de gravure van Martin Droeshout, Londen 1623, British Library.

In 1623, zeven jaar na de dood van Shakespeare, verscheen in Londen het First Folio, een boek in het grote folioformaat met 36 van zijn toneelstukken. Zijn collega’s John Heminge en Henry Condell, acteurs en mede‑eigenaars van het gezelschap King’s Men, hadden het samengesteld. Van de 36 stukken waren er 18 nooit eerder gedrukt. Zijn handschriften van deze stukken zijn niet bewaard gebleven.

Er zijn vermoedelijk ongeveer 750 exemplaren gedrukt; vandaag zijn er 235 bekend.

Volgens de Folger Shakespeare Library, geraadpleegd in oktober 2026.

De 36 stukken in de volgorde van het boekUitgelicht zijn de 18 stukken die nooit eerder gedrukt waren.

Comedies

  1. The Tempest, nooit eerder gedrukt
  2. The Two Gentlemen of Verona, nooit eerder gedrukt
  3. The Merry Wives of Windsor
  4. Measure for Measure, nooit eerder gedrukt
  5. The Comedy of Errors, nooit eerder gedrukt
  6. Much Ado About Nothing
  7. Love’s Labor’s Lost
  8. A Midsummer Night’s Dream
  9. The Merchant of Venice
  10. As You Like It, nooit eerder gedrukt
  11. The Taming of the Shrew, nooit eerder gedrukt
  12. All’s Well That Ends Well, nooit eerder gedrukt
  13. Twelfth Night, nooit eerder gedrukt
  14. The Winter’s Tale, nooit eerder gedrukt

Histories

  1. King John, nooit eerder gedrukt
  2. Richard the Second
  3. Henry IV, Part 1
  4. Henry IV, Part 2
  5. Henry V
  6. Henry VI, Part 1, nooit eerder gedrukt
  7. Henry VI, Part 2
  8. Henry VI, Part 3
  9. Richard the Third
  10. Henry VIII, nooit eerder gedrukt

Tragedies

  1. Troilus and Cressida, ontbreekt in de inhoudsopgave van het boek
  2. Coriolanus, nooit eerder gedrukt
  3. Titus Andronicus
  4. Romeo and Juliet
  5. Timon of Athens, nooit eerder gedrukt
  6. Julius Caesar, nooit eerder gedrukt
  7. Macbeth, nooit eerder gedrukt
  8. Hamlet
  9. King Lear
  10. Othello
  11. Antony and Cleopatra, nooit eerder gedrukt
  12. Cymbeline, nooit eerder gedrukt

* Troilus and Cressida staat in het boek tussen Henry VIII en Coriolanus. Volgens de Folger Shakespeare Library ontbreekt het stuk in de inhoudsopgave van het boek. Titels in hedendaagse spelling.

All the world’s a stage,And all the men and women merely players.

De hele wereld is een toneel, en alle mannen en vrouwen zijn slechts spelers.

As You Like It, bedrijf 2, scène 7, uitgesproken door het personage Jaques

De regels staan als omschrift op de munt, rond het portret van Shakespeare. Hun stuk was vóór het boek nooit gedrukt; zonder het boek zouden ze misschien niet meer bestaan.

Munt William Shakespeare in goud, beeldzijde: portret met een ganzenveer, erachter een wereldbol, eronder een theater, rondom het omschrift “All the world’s a stage, and all the men and women merely players”, en de handtekening
William Shakespeare1 ounce (31,1 g) goud1 ounce goud
William Shakespeare1 ounce (31,1 g) zilver1 ounce zilver

Thomas Edison, 1877 en 1878

Een stem op tinfolie

Thomas Edison zit in pak naast een tafel met een donker, geborduurd kleed; daarop staat de fonograaf met cilinder en zwengel, zijn hand ligt op de zwengel.
Thomas Edison met de fonograaf, Library of Congress, Brady‑Handy photograph collection.

In Menlo Park maakte Thomas Edison in 1877 zijn eerste geluidsopnamen. Zijn fonograaf drukt het geluid als groef in een tinfolie die om een cilinder is gewikkeld, en speelt het weer af. Op 24 december 1877 vroeg Edison octrooi aan op de machine, oftewel officiële bescherming van zijn uitvinding; het octrooi nr. 200.521 werd verleend op 19 februari 1878.

Bewaard
Het octrooischrift, de foto en een tinfolie uit 1878. Die is weer af te spelen en geldt als de oudste afspeelbare opname van een Amerikaanse stem.
Verloren
De eerste opname die Edison in 1877 met de fonograaf maakte.
82 dagen van schets tot octrooiEigen berekening: het octrooi werd 82 dagen na de schets verleend. De dagen van de schets tot de verlening zijn ingekleurd.
  1. 29 november 1877Schets van de machine
  2. 7 december 1877Demonstratie bij het tijdschrift Scientific American
  3. 22 december 1877Aankondiging in Scientific American
  4. 24 december 1877Octrooi aangevraagd
  5. 19 februari 1878Octrooi nr. 200.521 verleend

Schets, demonstratie en aankondiging volgens de Engineering and Technology History Wiki en het Thomas Edison National Historical Park; aanvraag en verlening volgens de kop van het octrooischrift.

Op de munt houdt Edison zijn hand aan zijn oor; naast hem staat een fonograaf met een grote hoorn, daarachter zijn tandwielen te zien.

Munt Thomas Edison in goud, beeldzijde: portret met de hand aan het oor, ernaast een fonograaf met een grote hoorn, daarachter tandwielen, en de handtekening “Thomas A. Edison”
Thomas Edison1 ounce (31,1 g) goud1 ounce goud
Thomas Edison1 ounce (31,1 g) zilver1 ounce zilver

Orville en Wilbur Wright, 1903

Twaalf seconden op 17 december 1903

Zwart‑witfoto op een glasplaat: de dubbeldekker zweeft vlak boven het zand, op de onderste vleugel ligt een man aan het stuur, rechts staat een tweede man. Links loopt de startrail het beeld in, de linkeronderhoek van de glasplaat is afgebroken.
Eerste vlucht op 17 december 1903, 10.35 uur: Orville Wright ligt aan het stuur, Wilbur Wright loopt naast de machine, volgens de Library of Congress.

Op 17 december 1903 steeg bij Kitty Hawk een vliegmachine met motor op. Orville Wright lag aan het stuur: 12 seconden lang, 36 meter ver. Volgens de Library of Congress was het de eerste aanhoudende, volledig door de piloot bestuurde vlucht van een machine die zwaarder is dan lucht. Nieuw was de besturing van de broers: ze verdraaiden de vleugeluiteinden tegen elkaar in, zodat die verschillend veel draagkracht kregen.

De vierde vlucht werd gestuurd door Wilbur Wright. Het telegram van de broers aan hun vader begint met “Success four flights Thursday morning” (Succes vier vluchten donderdagochtend) en noemt voor de langste vlucht 57 seconden; volgens het National Air and Space Museum waren het er 59.

Twee vluchten van die dag in spanwijdtes van de machine1 spanwijdte = 12,3 mschets van de machine, vooraanzicht
Eerste vlucht, Orville Wright: 36 m1e vlucht: 36 mbijna 3 spanwijdtes12seconden
Vierde vlucht, Wilbur Wright: 255,6 m4e vlucht: 255,6 mcirca 21 spanwijdtes59seconden

Eigen berekening: afstand gedeeld door de spanwijdte. De afstanden (36 m en 255,6 m), de vluchtduur en de spanwijdte volgens het National Air and Space Museum.

Op de munt staan Orville en Wilbur Wright als twee portretten met hun handtekeningen, met daartussen een dubbeldekker van voren.

Munt Orville en Wilbur Wright in zilver, beeldzijde: twee portretten met de handtekeningen “Wilbur Wright” en “Orville Wright”, daartussen een dubbeldekker van voren
Orville en Wilbur Wright1 ounce (31,1 g) zilver1 ounce zilver

Albert Einstein, 1905

Drie pagina’s uit Bern

In 1905 verschenen in het vaktijdschrift Annalen der Physik twee bij elkaar horende artikelen van Albert Einstein, beide gedateerd in Bern. Het eerste, “Zur Elektrodynamik bewegter Körper” (Over de elektrodynamica van bewegende lichamen), beslaat 31 pagina’s. Het tweede, “Ist die Trägheit eines Körpers von seinem Energieinhalt abhängig?” (Hangt de traagheid van een lichaam af van zijn energie‑inhoud?), is maar drie pagina’s lang.

Eerste pagina van het eerste artikel: bovenaan het paginanummer 891, daaronder de titel “3. Zur Elektrodynamik bewegter Körper; von A. Einstein.” en het begin van de tekst.
31 pagina’sblz. 891‑921
Eerste pagina van het tweede artikel: bovenaan het paginanummer 639, daaronder de titel “13. Ist die Trägheit eines Körpers von seinem Energieinhalt abhängig? von A. Einstein.”, in de tekst een formule, aan de voet twee voetnoten.
3 pagina’sblz. 639‑641
Onder elke eerste pagina ligt het artikel als papierrand, één streep per pagina. Eerste pagina’s van beide artikelen, Annalen der Physik 1905, blz. 891 en blz. 639, Internet Archive.
Uitsnede van blz. 641, gedrukte alinea in het Duits: Gibt ein Körper die Energie L in Form von Strahlung ab, so verkleinert sich seine Masse um L/V². Hierbei ist es offenbar unwesentlich, daß die dem Körper entzogene Energie gerade in Energie der Strahlung übergeht, so daß wir zu der allgemeineren Folgerung geführt werden:
De alinea op blz. 641, de laatste pagina van het tweede artikel, Annalen der Physik (4) 18, 1905, Internet Archive.
In drie stappen naar de huidige schrijfwijze

De zin over massa en energie, in het Duits:… so verkleinert sich seine Masse um L/V²

  1. m=E/V²De hoeveelheid waarmee de massa afneemt, heet in de afleiding m; de energie L heet tegenwoordig E.
  2. m=E/c²Voor de lichtsnelheid V schrijft men tegenwoordig c.
  3. E=mc²Omgezet, zodat de energie vooraan staat: energie is massa maal lichtsnelheid in het kwadraat.

Aan de onderrand van de munt staat E=mc²: de huidige korte vorm van de zin op blz. 641, waarin Einstein nog L en V schrijft.

Munt Albert Einstein in zilver, beeldzijde: portret, met “E=mc²” en de handtekening “A. Einstein”
Albert Einstein1 ounce (31,1 g) zilver1 ounce zilver
Albert Einstein1 ounce (31,1 g) goud1 ounce goud

Aan het eind van het artikel noemt Einstein een stof waaraan de theorie getoetst zou kunnen worden:

Es ist nicht ausgeschlossen, daß bei Körpern, deren Energieinhalt in hohem Maße veränderlich ist (z. B. bei den Radiumsalzen), eine Prüfung der Theorie gelingen wird.

Het is niet uitgesloten dat bij lichamen waarvan de energie‑inhoud in hoge mate veranderlijk is (bijvoorbeeld bij de radiumzouten) een toetsing van de theorie zal slagen.

A. Einstein, Annalen der Physik (4) 18, 1905, blz. 641

Marie Curie, 1903 en 1911

Decigrammen uit tonnen

Titelpagina van het proefschrift van Mme Sklodowska Curie aan de natuurwetenschappelijke faculteit in Parijs, met de titel “Recherches sur les substances radioactives”, Parijs 1903, en meerdere stempels van de universiteit in La Plata.
“Recherches sur les substances radioactives” (Onderzoek naar radioactieve stoffen), proefschrift van Marie Curie, Parijs 1903, National University of La Plata.

Samen met Pierre Curie ontdekte Marie Curie het radium; in 1903 legde ze daarover haar proefschrift voor. In haar Nobellezing op 11 december 1911 in Stockholm noemde ze de hoeveelheden: residuen van de verwerking van uraniumerts uit St. Joachimsthal bevatten enkele decigrammen radium per ton, oftewel enkele tienden van een gram. Ze scheidde het af in meerdere duizenden kristallisaties; daarbij wordt een zout opgelost en vormt het opnieuw kristallen, telkens iets zuiverder. Met de toenemende zuiverheid steeg de waarde die ze voor het atoomgewicht bepaalde, de maat voor hoe zwaar een atoom is.

Uit een ton residu
  1. 1 tonresidu van de verwerking van uraniumerts
  2. 10 tot 20 kgruw bariumsulfaat
  3. enkele tienden van een gramradium
Atoomgewicht bij toenemende verrijking van radium: vijf waarden volgens de Nobellezing van 1911

bij toenemende zuiverheid

  • 225: resultaat van haar proefschrift uit 1903, volgens de Nobelstichting.
  • 226,45: in 1907 bepaald aan 0,4 g zeer zuiver radiumzout.

Waarden en hoeveelheden volgens de Nobellezing van 11 december 1911; de balken beginnen bij nul, de tienden van een gram zijn omgerekend uit decigrammen.

In 1910 verkreeg ze samen met André Debierne het radium als metaal.

Op de munt houdt Marie Curie een klein flesje in haar opgeheven hand; ernaast staat een atoommodel met Ra, het symbool voor radium.

Munt Marie Curie in zilver, beeldzijde: portret met een klein flesje in de opgeheven hand, ernaast een atoommodel met “Ra”, en de handtekening “M. Curie”
Marie Curie1 ounce (31,1 g) zilver1 ounce zilver
Marie Curie1 ounce (31,1 g) goud1 ounce goud

De munten van de vijf hoofdstukken horen bij een serie uit Niue met de naam “Inspirerende iconen”. De beeldzijde van elke munt toont de persoon met gereedschap of werken en de handtekening, bij de gebroeders Wright allebei; op de keerzijde dragen ze allemaal het zegel van Niue.

Bronnen: Folger Shakespeare Library (First Folio; As You Like It, bedrijf 2, scène 7, Folger Digital Texts); British Library (First Folio); Internet Shakespeare Editions (inhoud van het First Folio); Engineering and Technology History Wiki (fonograaf); Amerikaans octrooi nr. 200.521 (kop van het octrooischrift); National Park Service (Thomas Edison National Historical Park); NPR, 29 maart 2021; Library of Congress (catalogusrecord LC‑DIG‑ppprs‑00626; America’s Story: Wilbur and Orville Wright’s First Flight, gearchiveerde versie); National Air and Space Museum (1903 Wright Flyer; telegram van 17 december 1903); A. Einstein, Annalen der Physik (4) 17, 1905, blz. 891‑921, en (4) 18, 1905, blz. 639‑641, naar de scan en de transcriptie op Wikisource; Marie Curie, Nobellezing van 11 december 1911 (nobelprize.org); Nobelstichting (Marie Curie); American Institute of Physics (Marie Curie). De Nederlandse versies van het citaat, het telegram, de titels van beide artikelen, de zin op blz. 641 en de titel van het proefschrift zijn eigen vertalingen.Afbeeldingen: titelpagina van het First Folio, Londen 1623, gravure van Martin Droeshout, British Library (G.11631), via Wikimedia Commons, CC0. Thomas Edison met de fonograaf, gedateerd tussen 1870 en 1880, Library of Congress, Prints & Photographs Division, Brady‑Handy photograph collection, LC‑DIG‑cwpbh‑04044, publiek domein; kopie via Wikimedia Commons, bijgesneden, stof en krassen verwijderd. Eerste vlucht op 17 december 1903, Library of Congress, Prints & Photographs Division, LC‑DIG‑ppprs‑00626, publiek domein. A. Einstein, Annalen der Physik (4) 17 en (4) 18, 1905, blz. 891, 639 en 641, scan: Internet Archive via Wikimedia Commons, publiek domein. Marie Curie, Recherches sur les substances radioactives (proefschrift), Parijs 1903, scan: National University of La Plata via Wikimedia Commons, publiek domein. Munten: productfoto’s van de webshop. Grafieken: Kettner Edelmetalle.
Ontvang gratis tips om uw vermogen te beschermen en hoor als eerste van nieuwe producten

Wilt u regelmatig op de hoogte worden gehouden van nieuwe producten, interessant financieel nieuws en exclusieve aanbiedingen? Meld u dan hier aan voor de gratis nieuwsbrief van Kettner Edelmetalle.

Door uw e-mailadres in te voeren en op de knop “Verzenden” te klikken, geeft u de volgende toestemming: “Ik ga ermee akkoord per e-mail te worden geïnformeerd over nieuwe producten, interessant financieel nieuws en exclusieve aanbiedingen en geef daarom toestemming voor de verwerking van mijn e-mailadres voor het toesturen van de nieuwsbrief. Deze toestemming kan ik te allen tijde en zonder opgave van redenen met werking voor de toekomst intrekken. De rechtmatigheid van de verwerking die vóór de intrekking heeft plaatsgevonden, blijft bij intrekking onaangetast.”