300.000
Klanten
Veilig
verzonden
LIVE

Britse cultklassieker

Hoe een legende groeit

Elk van deze vijf figuren begint met een paar regels en groeit met elke nieuwe tekst: een bos wisselt, een rol wordt herschreven, er duikt een tweede graf op, twijfelaars krijgen een antwoord, drie stemmen komen samen in één naam. Elk hoofdstuk toont zo’n stap en aan het eind de munt uit de serie “Mythen en legenden” van de Royal Mint.

Robin Hood

Sherwood of Barnsdale

Robin Hood komt in veel oude teksten voor, maar niet altijd in hetzelfde bos. Ballades, verhalende liederen dus, en kronieken, per jaar geordende geschiedwerken, plaatsen hem nu eens in Sherwood, dan weer in Barnsdale, één keer ook in Inglewood, en sommige noemen helemaal geen bos. Volgens het Robin Hood Project van de Robbins Library valt vóór 1500 veel vaker de naam Barnsdale; tegen de 17e eeuw lijkt Sherwood op de voorgrond te zijn getreden, het bos dat de meeste mensen nu met Robin Hood associëren.

Schema, niet op schaal

  1. rond 1377Het gedicht Piers Plowman, B‑tekst“rhymes of Robin Hood” (vrij vertaald: rijmen over Robin Hood) geen bos
  2. rond 1420Andrew of Wyntoun, kroniek“In Ingilwode and Bernnysdaile” (vrij vertaald: in Inglewood en Barnsdale) Inglewood en Barnsdale
  3. eerste kwart van de 15e eeuwGekrabbelde rijmen in een handschrift met grammaticateksten, Lincoln“Robyn hod in scherewod stod” (vrij vertaald: Robin Hood stond in Sherwood) Sherwood
  4. 1429Juridische formule voor een algemeen bekend feit“Robin Hode in Barnsdale stode” (vrij vertaald: Robin Hood stond in Barnsdale) Barnsdale
  5. rond 1450De ballade Robin Hood and the Monk Sherwood
  6. tweede helft van de 15e eeuwDe lange ballade A Gest of Robyn Hode Barnsdale
  7. rond 1500De ballade Robin Hood and the Potter geen bos

Ook de tijd verschuift: Wyntoun plaatst Robin Hood onder het jaar 1283, Walter Bower rond 1440 in het jaar 1266, John Major in 1521 in de laatste jaren van de 12e eeuw.

Op de beeldzijde staat Robin Hood met een boog in het bos, tussen takken en bladeren: een bos zonder naam.

Maid Marian

Eén naam, vier rollen

In de vroege ballades over Robin komt Marian niet voor. Franse pastourelles, liederen over een herderin, kennen daarentegen een Marion; heeft ze een partner, dan heet hij Robin. Rond 1283 maakt Adam de la Halle daar het zangspel Robin et Marion van, en zijn Robin is een boer, geen vogelvrije. In Engeland noemen aantekeningen uit Kingston van 1509/10 Marian voor het eerst, bij een Robin Hood‑spel. Daarna herschrijven toneel en dichtkunst haar rol steeds weer.

it may be her complexity takes her back before the early outlaw ballads to the medieval French pastourelle tradition.

Vrij vertaald: misschien voert haar gelaagdheid haar verder terug dan de vroege ballades over vogelvrijen, tot de middeleeuwse Franse traditie van de pastourelle.

Stephen Knight in het Robin Hood Project

Personages

  1. Marion, een herderin, doorgestreeptrond 1283Robin et Marion van Adam de la Halle
  2. Marian in het Robin Hood‑spel, doorgestreept1509/10Aantekeningen uit Kingston
  3. Lady Matilda Fitzwater, die in het bos Marian wordt, doorgestreept1598/99Anthony Munday; Matilda Fitzwater naar een gedicht van Michael Drayton uit het jaar 1594
  4. Robins metgezellin1622Michael Drayton, Poly-Olbion: “soveraigne of the Woods” (vrij vertaald: vorstin van de bossen)

Op de beeldzijde staat Marian met lang haar tussen takken, op de voorgrond varens. Welke van haar rollen ze speelt, laat het beeld open.

Little John

Twee plaatsen voor één graf

Bij Little John groeien met de jaren twee dingen: zijn naam en zijn graf. De naam schrijft Andrew of Wyntoun al rond 1420; een verklaring ervoor staat in een ballade waarvan de tekst wordt teruggevoerd op de jaren 1680 tot 1685. Een Schotse druk uit de tijd rond 1536 tot 1540 plaatst zijn gebeente in Pette; in de 17e eeuw noteert de oudheidkundige Roger Dodsworth een graf in Hathersage in Derbyshire. De victoriaanse grafsteen daar noemt hem vriend en rechterhand van Robin Hood.

HERE LIES BURIEDLITTLE JOHNTHE FRIEND ANDLIEUTENANTOF ROBIN HOOD

Vrij vertaald: Hier ligt begraven Little John, de vriend en rechterhand van Robin Hood.

Eerste zin van de inscriptie op de victoriaanse grafsteen in Hathersage, woordelijk zoals in het Historic Environment Record van Derbyshire.

De vermelding Er is sprake van een “so-called” (vrij vertaald: zogenaamd) graf.

  1. BURIEDHathersage, DerbyshireIn de 17e eeuw noteert Roger Dodsworth een graf, “where he hath a fair tomb-stone with an inscription” (vrij vertaald: waar hij een fraaie grafsteen met een inscriptie heeft). Volgens de vermelding bestond het graf in 1685 al.
  2. BURIEDPette, SchotlandEen druk van rond 1536 tot 1540 noemt, naar Hector Boece, de kerk van Pette, “quhare the banis of lytill Iohne remanis” (vrij vertaald: waar het gebeente van Little John ligt).
  3. LITTLE JOHNDe naamRond 1420 schrijft Andrew of Wyntoun “Litil Iohun”. In een ballade waarvan de tekst wordt teruggevoerd op de jaren 1680 tot 1685 doopt William Stutely John Little om: “His name shall be call’d Little John” (vrij vertaald: Zijn naam zal Little John luiden).

Op de beeldzijde staat Little John in het bos, tussen hoge boomstammen en gras.

Munt Little John in goud, beeldzijde: Little John tussen hoge boomstammen in het gras
Little John1 ounce (31,1 g) goud1 ounce goud
Little John1 ounce (31,1 g) zilver1 ounce zilver

Koning Arthur

Wie zich op wie beroept

Bij koning Arthur groeit de legende doordat teksten zich op elkaar beroepen. Geoffrey of Monmouth vertelt over hem in zijn Latijnse geschiedenis van Brittannië, die uiterlijk in 1138 voltooid is. In 1485 drukt William Caxton het boek Le Morte Darthur van Thomas Malory, en in zijn voorwoord beantwoorden de heren die bij hem op de druk aandringen, twijfels met getuigen.

Geoffrey of Monmouth

beroept zich op het zeer oude boek

Historia Regum Britanniae, uiterlijk 1138

Noemt als bron een “librum vetustissimum” (vrij vertaald: zeer oud boek), dat Walter, aartsdiaken van Oxford, hem gegeven zou hebben.

Het zeer oude boek

Er is geen spoor van zo’n handschrift gevonden, en de meeste lezers, vroeger en nu, betwijfelen of het boek bestond.

William of Newburgh

verwerpt Geoffrey of Monmouth

Geschiedwerk, voorwoord bij boek 1

“let this fabler, with his fictions, be instantly rejected by all” (vrij vertaald: laat deze fabeldichter met zijn verzinsels terstond door iedereen worden verworpen)

William Caxton, voorwoord

voert Galfridus als getuige aan

1485, bij de druk van Le Morte Darthur

Caxton werpt de heren tegen: “divers men hold opinion that there was no such Arthur” (vrij vertaald: sommigen menen dat zo’n Arthur niet heeft bestaan). Een van hen noemt getuigen:

  • “Galfridus in his British book” (vrij vertaald: Galfridus in zijn Britse boek)
  • in Westminster “the print of his seal in red wax closed in beryl” (vrij vertaald: de afdruk van zijn zegel in rode was, gevat in beril)
  • in Camelot in Wales “the great stones and the marvellous works of iron” (vrij vertaald: de grote stenen en het wonderbaarlijke ijzerwerk)

Het handschrift uit Winchester

lag misschien in Caxtons werkplaats

rond 1471 tot 1483, herontdekt in 1934

Een afschrift van Malory’s tekst; volgens de British Library “differs significantly from the printed edition” (vrij vertaald: wijkt duidelijk af van de gedrukte uitgave). Op vier bladzijden zijn sporen van afgegeven drukinkt te zien.

De cirkel is rond: in het voorwoord bij de druk staat als getuige een Galfridus, in de gangbare lezing de auteur die Newburgh had verworpen.

Op de beeldzijde staat koning Arthur in een wijde mantel, het haar in de wind, daarachter een toren.

Munt Koning Arthur in zilver, beeldzijde: koning Arthur in een wijde mantel, daarachter een toren
Koning Arthur1 ounce (31,1 g) zilver1 ounce zilver

Merlijn

Drie stemmen, één naam

Merlijn groeit samen uit drie stemmen. In de Historia Brittonum van Nennius uit de 9e eeuw voorspelt een jongen met de naam Ambrosius de toekomst. Welshe gedichten vertellen over Myrddin, een ziener. En uiterlijk in 1135 zijn er profetieën van Merlijn van de hand van Geoffrey of Monmouth in omloop. In Geoffreys geschiedenis van Brittannië heet de figuur Merlin Ambrosius en ontmoet hij Arthur niet; pas latere verhalen laten Merlijn meewerken aan de opvoeding van Arthur.

  1. AmbrosiusHistoria Brittonum, 9e eeuween jongen die de toekomst voorspelt
  2. Myrddinzes vroege Welshe gedichten, overgeleverd vanaf 1250“a madman and prophet” (vrij vertaald: een waanzinnige en profeet)
  3. De profetieën van MerlijnGeoffrey of Monmouth, uiterlijk in 1135 in omloopProphetiae Merlini

Merlijn

Volgens Tatlock, aangehaald door het Camelot Project, heeft Geoffrey de Welshe naam Myrddin omgevormd tot Merlin.

  1. Historia Regum Britanniae, uiterlijk 1138: Merlin Ambrosius ontmoet Arthur niet
  2. Vita Merlini, rond 1150: twee overleveringen worden één figuur
  3. in latere verhalen betrokken bij de opvoeding van Arthur

Mogelijk is ook de omgekeerde weg, van Geoffreys Vita Merlini naar de Welshe gedichten; de meeste deskundigen zien het andersom. William of Newburgh noemt de profetieën “the mendacious predictions of one Merlin” (vrij vertaald: de leugenachtige voorspellingen van een zekere Merlijn).

Op de beeldzijde staat Merlijn met een lange baard, een uil op de schouder, daarachter een heuvel met een toren.

De Royal Mint begon haar serie in 2021 met Robin Hood, en elke figuur heeft daarin een eigen beeldzijde. Zo groeien de legenden verder.

Over time, reinterpretations of these myths and legends create new narratives and meanings

Vrij vertaald: Mettertijd scheppen herinterpretaties van deze mythen en legenden nieuwe verhalen en betekenissen

The Royal Mint, “Myths and Legends”
Bronnen, geraadpleegd op 18 oktober 2026: Robbins Library, Robin Hood Project, de bijdragen Valerie B. Johnson, Robin Hood; Stephen Knight, Maid Marian; Valerie B. Johnson, Little John. Derbyshire Historic Environment Record, MDR4224, Little John’s Grave. British Library, Add MS 59678, Sir Thomas Malory, Le Morte Darthur. William Caxton, voorwoord bij Le Morte Darthur, 1485, bij Standard Ebooks. William of Newburgh, boek 1, vertaald door Joseph Stevenson, Londen 1861, Internet History Sourcebooks van de Fordham University. Emily Rebekah Huber, Geoffrey of Monmouth: Introduction, The Camelot Project, 2007. The Royal Mint, Myths and Legends, en de productpagina Robin Hood 2021 1oz Silver Bullion Coin. De Nederlandse versies van de citaten zijn eigen vertalingen.Afbeeldingen: munten naar productfoto’s van de shop. Kaart en illustraties: Kettner Edelmetalle.
Ontvang gratis tips om uw vermogen te beschermen en hoor als eerste van nieuwe producten

Wilt u regelmatig op de hoogte worden gehouden van nieuwe producten, interessant financieel nieuws en exclusieve aanbiedingen? Meld u dan hier aan voor de gratis nieuwsbrief van Kettner Edelmetalle.

Door uw e-mailadres in te voeren en op de knop “Verzenden” te klikken, geeft u de volgende toestemming: “Ik ga ermee akkoord per e-mail te worden geïnformeerd over nieuwe producten, interessant financieel nieuws en exclusieve aanbiedingen en geef daarom toestemming voor de verwerking van mijn e-mailadres voor het toesturen van de nieuwsbrief. Deze toestemming kan ik te allen tijde en zonder opgave van redenen met werking voor de toekomst intrekken. De rechtmatigheid van de verwerking die vóór de intrekking heeft plaatsgevonden, blijft bij intrekking onaangetast.”